تفاوت اسکن فعال و غیرفعال؛ مقایسه تحلیل پاسخ موجود در Passive Scan با درخواست آزمایشی در Active Scan

تفاوت اسکن فعال و غیرفعال؛ انتخاب درست در DAST

در API سفارش، ممکن است خزش به مسیر ثبت عملیات ناخواسته برسد. مسئله را با نتیجه ظاهری حل‌شده فرض نکنید. این راهنما روی تفکیک مشاهده پاسخ از آزمودن ورودی تمرکز دارد و نشان می‌دهد چه ورودی و شاهدی برای تصمیم قابل اتکا لازم است.

سرویس DAST در سایت درنا دوپس فعلاً «به‌زودی» معرفی شده است؛ برای برنامه‌ریزی اجرا، وضعیت ارائه را از تیم درنا استعلام کنید.

Passive Scan چه کاری انجام می‌دهد؟

تحلیل غیرفعال ترافیک دیده‌شده را بررسی می‌کند و خودش درخواست حمله تازه نمی‌سازد. Header، ویژگی Cookie، خطای Debug یا نشانه افشای اطلاعات می‌توانند از همین پاسخ‌ها استخراج شوند. پوشش آن هم به پاسخ‌هایی محدود است که واقعاً دیده شده‌اند.

اگر Spider یا مرورگر خودکار آن ترافیک را ساخته باشد، کل فرایند همچنان به برنامه درخواست داده است. بنابراین «Passive» را با «بدون تعامل و بی‌اثر در همه شرایط» ترجمه نکنید.

Active Scan چه تفاوتی دارد؟

آزمون فعال ورودی یا توالی درخواست ویژه‌ای می‌سازد تا یک رفتار امنیتی را بسنجد. اثر آن به Rule و تنظیمات بستگی دارد؛ از بررسی محدود یک پاسخ تا آزمون‌هایی که بار یا تغییر داده ایجاد می‌کنند. محیط، حساب آزمایشی و سقف نرخ باید متناسب انتخاب شوند.

پرسشرویکرد مناسبمحدودیت
هدر در پاسخ حاضر است؟تحلیل پاسخفقط مسیر دیده‌شده
ورودی رفتار آسیب‌پذیر دارد؟آزمون فعال هدفمندنیازمند محیط و داده کنترل‌شده
کاربر به سفارش دیگری دسترسی دارد؟آزمون نقش‌محورنیازمند انتظار مجوز روشن

مثال گزارش: Baseline و Matcher یک قالب

گزارش مرجع هم ZAP Baseline و هم نمونه Matcherهای Nuclei را دارد. تصویر گزارش ZAP، نتیجه نمونه تحلیل وب است؛ تصویر قالب، شرط بررسی یک پاسخ را نشان می‌دهد. صرف وجود Matcher رشته‌ای، همه مراحل دریافت پاسخ را غیرفعال نمی‌کند.

در مستند رسمی ZAP Baseline مرحله خزش از تحلیل غیرفعال تفکیک شده است. برای هر ابزار، رفتار همان دستور را بخوانید و برچسب کلی ابزار را معیار اثر اجرا نگذارید.

پیش از انتخاب روش چه مشخص شود؟

  • URLها و مقصد Redirect مجاز؛
  • مسیرهای تغییر وضعیت یا خارج از دامنه؛
  • حساب و داده قابل بازنشانی؛
  • نرخ، مدت و معیار توقف؛
  • نشانه ورود موفق و تکمیل اجرا.

هنگام تعریف اطلاع از وضعیت سرویس DAST، این موارد را به دامنه کار تبدیل کنید. مانیتورینگ سرویس هم برای مشاهده اثر عملیاتی آزمون و تشخیص اختلال مفید است.

سناریوی عملی: API سفارش

هدف این تمرین، تفکیک مشاهده پاسخ از آزمودن ورودی است. برای شروع به دو مسیر خواندن و ثبت سفارش با داده آزمایشی نیاز دارید. سناریو را ابتدا در یک محدوده کوچک اجرا کنید تا بتوانید ورودی، نتیجه و علت خطا را بررسی کنید. این تمرین پیشنهادی برای استفاده از مفاهیم مقاله است؛ نتیجه آزمایش تازه‌ای در گزارش مرجع محسوب نمی‌شود.

نکته فنی در اجرای این سناریو

پاسخ ذخیره‌شده برای بررسی هدر مناسب است، اما درباره مجوز دسترسی کاربر دیگر شاهد کافی نمی‌دهد. برای این پرسش، دو حساب با سفارش‌های جدا داشته باشید؛ ابتدا دسترسی هر حساب به سفارش خودش را تأیید و سپس انتظار منع دسترسی متقابل را مستند کنید.

پیش از شروع چه چیزی را ثبت کنیم؟

یک برگه اجرای کوتاه تهیه کنید: نام محصول، نسخه یا تاریخ بررسی، مسئول اجرا و تعریف نتیجه مورد انتظار. شاهد اصلی در این سناریو، فهرست درخواست‌های تولیدشده و پاسخ هر مسیر است. اگر این شاهد در دسترس نباشد، صرف پایان یافتن فرایند برای قضاوت کافی نیست. مشخص کنید کدام اطلاعات باید برای بازبینی نگه داشته شوند و کدام داده‌ها، مانند اعتبارنامه یا اطلاعات مشتری، نباید وارد گزارش عمومی شوند.

پیش‌نیازها را با همان هویتی بررسی کنید که قرار است کار واقعی را انجام دهد. موفقیت مدیر سامانه لزوماً نشان نمی‌دهد حساب محدود تیم هم به ورودی لازم دسترسی دارد. اگر تفاوت دسترسی یا محیط وجود دارد، آن را پیش از مقایسه نتایج روشن کنید؛ وگرنه ممکن است یک تفاوت اجرایی به‌اشتباه به کیفیت بررسی امنیتی نسبت داده شود.

یک شکست محتمل و روش تشخیص آن

در این مثال ممکن است خزش به مسیر ثبت عملیات ناخواسته برسد. برای تشخیص، به اولین مرحله‌ای برگردید که شاهد مورد انتظار در آن وجود ندارد. ورودی آن مرحله را با اجرای قبلی مقایسه کنید و فقط یک متغیر را تغییر دهید. تغییر هم‌زمان تنظیمات، داده و محدوده بررسی، فهم علت بهبود یا شکست را دشوار می‌کند.

راهکار پیشنهادی این است: مسیرهای تغییر وضعیت را از خزش عمومی خارج و آزمون فعال را جداگانه اجرا کنید. پس از تغییر، همان سناریوی محدود را تکرار و نتیجه قبل و بعد را کنار هم بررسی کنید. اگر نتیجه متفاوت شد، توضیح دهید کدام تغییر سبب تفاوت شده است. اگر تفاوتی دیده نشد، فرض اولیه را دوباره بررسی کنید؛ تکرار بی‌تغییر کار، شاهد تازه‌ای برای درستی تصمیم ایجاد نمی‌کند.

تحویل نتیجه به مسئول پیگیری

مسئول پیشنهادی این بخش، مالک API است. تحویل کار باید شامل مسئله، شاهد، اثر احتمالی و اقدام بعدی باشد. درخواست مبهم «امنیت را بهتر کنید» قابل پیگیری نیست. در عوض، روشن کنید کدام انتظار برآورده نشده، چه تغییری لازم است و چه کسی نتیجه آن تغییر را تأیید می‌کند. موعد پیگیری را هم بر اساس اهمیت دارایی و ظرفیت تیم تعیین کنید؛ یک عدد ثابت برای همه محصولات مناسب نیست.

برای بستن کار، همان شاهد تعریف‌شده در شروع را دوباره مطالبه کنید. اگر انجام اقدام به تیم دیگری وابسته است، وابستگی را در وضعیت کار بنویسید و پرونده را فقط به دلیل ارسال پیام یا ایجاد تیکت تمام‌شده ندانید. این شیوه باعث می‌شود خروجی تمرین از یک گزارش توصیفی به تصمیمی قابل بررسی تبدیل شود و در بازبینی بعدی، علت انتخاب مسیر روشن بماند.

شواهد تصویری گزارش مرجع

گزارش HTML نمونه ZAP در محیط آموزشیگزارش HTML نمونه ZAP در محیط آموزشی؛ منبع: گزارش فنی درنا.نمونه Matcher رشته‌ای در قالب آموزشی Nucleiنمونه Matcher رشته‌ای در قالب آموزشی Nuclei؛ منبع: گزارش فنی درنا.

جمع‌بندی: روش را با سؤال انتخاب کنید

پاسخ غیرفعال و آزمون فعال کاربردهای مکمل دارند. یک سناریوی محدود را اجرا و پوشش آن را ثبت کنید؛ سپس ضعف‌های قابل کشف پیش از اجرا را با اسکن ایستای کد در ابتدای چرخه بررسی کنید.