SAST چیست؛ شناسایی مسیر ورود داده نامطمئن به دستور پایگاه داده در تحلیل ایستای کد

SAST چیست؟ راهنمای اسکن ایستای امنیت کد

در بازبینی Merge Request، ممکن است پوشه اصلی برنامه از دامنه بررسی خارج شده باشد. مسئله را با نتیجه ظاهری حل‌شده فرض نکنید. این راهنما روی کشف زودهنگام ضعف پیاده‌سازی تمرکز دارد و نشان می‌دهد چه ورودی و شاهدی برای تصمیم قابل اتکا لازم است.

سرویس DAST در سایت درنا دوپس فعلاً «به‌زودی» معرفی شده است؛ برای برنامه‌ریزی اجرا، وضعیت ارائه را از تیم درنا استعلام کنید.

SAST چیست و چه چیزی را بررسی می‌کند؟

اسکن ایستا کد یا نمایش قابل تحلیل آن را بدون اجرای سرویس هدف بررسی می‌کند. بعضی قواعد فقط یک الگو را پیدا می‌کنند؛ بعضی موتورهای تحلیل، جریان داده و ارتباط بخش‌های کد را نیز دنبال می‌کنند. بنابراین پوشش واقعی به زبان، موتور و تنظیمات وابسته است، نه صرفاً برچسب SAST.

نتیجه مطلوب، هشداری با محل کد، توضیح خطر و راه اصلاح است. برای انتخاب راهکار اسکن ایستای کد، چند نمونه واقعی از مخزن خودتان را معیار قرار دهید؛ تعداد زیاد قواعد به‌تنهایی کیفیت بازخورد را نشان نمی‌دهد.

مثال مرجع: قاعده را حذف کنیم یا علت هشدار را بفهمیم؟

در بخش Semgrep گزارش، اجرای قواعد و سپس کنارگذاشتن یک Rule با دو تصویر مقایسه شده است. تعداد قواعد اجراشده تغییر می‌کند؛ این فقط تغییر پوشش را نشان می‌دهد. کمتر شدن هشدارها پس از حذف Rule، مدرک اصلاح کد نیست.

یک کنترل کوچک برای استفاده از eval

rules:
  - id: python-no-eval
    languages: [python]
    severity: ERROR
    message: Review dynamic evaluation of input.
    pattern: eval(...)

این قاعده استفاده از eval را برای بررسی علامت می‌زند؛ نمی‌فهمد همه ورودی‌ها در محصول شما چه اعتمادی دارند. برای تبدیل هشدار به تصمیم، مسیر ورود داده و امکان حذف ارزیابی پویا را بررسی کنید. نمونه‌های مجاز و غیرمجاز را به تست Rule اضافه کنید.

جای درست تحلیل امنیت کد در GitLab CI

بررسی Merge Request بازخورد سریع می‌دهد، اما اسکن کامل دوره‌ای همچنان لازم است. یافته قدیمی ممکن است در تغییر جاری حضور نداشته باشد. نسخه قواعد، Commit و گزارش را کنار هم نگه دارید تا تغییر نتیجه قابل توضیح باشد.

  • گزارش را حتی در Job ناموفق ذخیره کنید.
  • خطای ابزار را از وجود یافته جدا کنید.
  • Ignore را به مورد مشخص، دلیل و موعد بازبینی محدود کنید.
  • برای هر یافته مهم، مسئول اصلاح و تست بازگشت تعیین کنید.

در گزارش مرجع، خروجی Semgrep به DefectDojo وارد شده است. تصویر فهرست یافته‌ها نمونه‌ای از تبدیل خروجی ابزار به کار قابل پیگیری است؛ ورود خودکار، جای تأیید انسانی را نمی‌گیرد.

محدودیت SAST را در برنامه آزمون لحاظ کنید

تحلیل سورس، گواهی TLS محیط نهایی یا همه خطاهای مجوزدهی را ارزیابی نمی‌کند. SCA هم پرسش دیگری درباره اجزای ثالث دارد. راهنمای تحلیل سورس OWASP مرز این رویکرد را توضیح می‌دهد.

سناریوی عملی: بازبینی Merge Request

هدف این تمرین، کشف زودهنگام ضعف پیاده‌سازی است. برای شروع به تغییرات کد و مجموعه قواعد متناسب با زبان نیاز دارید. سناریو را ابتدا در یک محدوده کوچک اجرا کنید تا بتوانید ورودی، نتیجه و علت خطا را بررسی کنید. این تمرین پیشنهادی برای استفاده از مفاهیم مقاله است؛ نتیجه آزمایش تازه‌ای در گزارش مرجع محسوب نمی‌شود.

نکته فنی در اجرای این سناریو

هشدار درباره تابع حساس را در مسیر واقعی دریافت ورودی بخوانید. وجود تابع به‌تنهایی برای اثبات بهره‌برداری کافی نیست؛ منبع ورودی، اعتبارسنجی، تبدیل داده و محل مصرف را دنبال کنید. اگر موتور بررسی این مسیر را پوشش نمی‌دهد، نیاز به بازبینی انسانی را ثبت کنید.

پیش از شروع چه چیزی را ثبت کنیم؟

یک برگه اجرای کوتاه تهیه کنید: نام محصول، نسخه یا تاریخ بررسی، مسئول اجرا و تعریف نتیجه مورد انتظار. شاهد اصلی در این سناریو، یافته قابل بازتولید متصل به خط کد است. اگر این شاهد در دسترس نباشد، صرف پایان یافتن فرایند برای قضاوت کافی نیست. مشخص کنید کدام اطلاعات باید برای بازبینی نگه داشته شوند و کدام داده‌ها، مانند اعتبارنامه یا اطلاعات مشتری، نباید وارد گزارش عمومی شوند.

پیش‌نیازها را با همان هویتی بررسی کنید که قرار است کار واقعی را انجام دهد. موفقیت مدیر سامانه لزوماً نشان نمی‌دهد حساب محدود تیم هم به ورودی لازم دسترسی دارد. اگر تفاوت دسترسی یا محیط وجود دارد، آن را پیش از مقایسه نتایج روشن کنید؛ وگرنه ممکن است یک تفاوت اجرایی به‌اشتباه به کیفیت بررسی امنیتی نسبت داده شود.

یک شکست محتمل و روش تشخیص آن

در این مثال ممکن است پوشه اصلی برنامه از دامنه بررسی خارج شده باشد. برای تشخیص، به اولین مرحله‌ای برگردید که شاهد مورد انتظار در آن وجود ندارد. ورودی آن مرحله را با اجرای قبلی مقایسه کنید و فقط یک متغیر را تغییر دهید. تغییر هم‌زمان تنظیمات، داده و محدوده بررسی، فهم علت بهبود یا شکست را دشوار می‌کند.

راهکار پیشنهادی این است: دامنه فایل‌ها و زبان‌های پشتیبانی‌شده را پیش از تصمیم انتشار کنترل کنید. پس از تغییر، همان سناریوی محدود را تکرار و نتیجه قبل و بعد را کنار هم بررسی کنید. اگر نتیجه متفاوت شد، توضیح دهید کدام تغییر سبب تفاوت شده است. اگر تفاوتی دیده نشد، فرض اولیه را دوباره بررسی کنید؛ تکرار بی‌تغییر کار، شاهد تازه‌ای برای درستی تصمیم ایجاد نمی‌کند.

تحویل نتیجه به مسئول پیگیری

مسئول پیشنهادی این بخش، توسعه‌دهنده مسئول تغییر است. تحویل کار باید شامل مسئله، شاهد، اثر احتمالی و اقدام بعدی باشد. درخواست مبهم «امنیت را بهتر کنید» قابل پیگیری نیست. در عوض، روشن کنید کدام انتظار برآورده نشده، چه تغییری لازم است و چه کسی نتیجه آن تغییر را تأیید می‌کند. موعد پیگیری را هم بر اساس اهمیت دارایی و ظرفیت تیم تعیین کنید؛ یک عدد ثابت برای همه محصولات مناسب نیست.

برای بستن کار، همان شاهد تعریف‌شده در شروع را دوباره مطالبه کنید. اگر انجام اقدام به تیم دیگری وابسته است، وابستگی را در وضعیت کار بنویسید و پرونده را فقط به دلیل ارسال پیام یا ایجاد تیکت تمام‌شده ندانید. این شیوه باعث می‌شود خروجی تمرین از یک گزارش توصیفی به تصمیمی قابل بررسی تبدیل شود و در بازبینی بعدی، علت انتخاب مسیر روشن بماند.

شواهد تصویری گزارش مرجع

خلاصه اجرای قواعد Semgrep پیش از مستثنا کردن یک Ruleخلاصه اجرای قواعد Semgrep پیش از مستثنا کردن یک Rule؛ منبع: گزارش فنی درنا.خلاصه اجرای Semgrep پس از تغییر مجموعه قواعدخلاصه اجرای Semgrep پس از تغییر مجموعه قواعد؛ منبع: گزارش فنی درنا.فهرست یافته‌های واردشده از گزارش Semgrepفهرست یافته‌های واردشده از گزارش Semgrep؛ منبع: گزارش فنی درنا.

جمع‌بندی و اقدام بعدی

SAST زمانی به تیم کمک می‌کند که هشدار آن به اصلاح قابل بازبینی برسد. یک مخزن را برای ارزیابی اولیه انتخاب کنید؛ سپس برای اتصال کنترل به انتشار از پشتیبانی راه‌اندازی پایپ‌لاین و برای سنجش رفتار محیط اجرا از اطلاع از وضعیت سرویس DAST استفاده کنید.